Azerbaycan, zengin tarihî ve kültürel mirasıyla öne çıkan ülkelerden biridir. Bu mirasın önemli bir parçasını da denizcilik gelenekleri ve gemiciliğin gelişim tarihi oluşturmaktadır. Bu açıdan Bakü şehrinde faaliyet gösteren “Surakhani” Gemi Müzesi, hem millî mirasın korunması hem de gelecek nesillere aktarılması bakımından büyük önem taşımaktadır.

“Surakhani” Gemi Müzesi, dünyada ilk tanker müzesi olarak özel bir yere sahiptir. Müze, Hazar Denizi’nin ve Azerbaycan’ın denizcilik tarihini, aynı zamanda Azerbaycan denizcilerinin faaliyetlerini yansıtan nadir bir kültür merkezidir. Müzenin açılışı 1 Mart 2021 tarihinde gerçekleştirilmişdir.

Müzenin kurulması yalnızca bir sergi alanının oluşturulması değil, aynı zamanda denizcilik geleneklerinin korunması ve tanıtılması amacını taşımaktadır. “Surakhani” tankerinin müzeye dönüştürülmesi, onun kendi döneminin en büyük ve en modern gemilerinden biri olmasıyla ilgilidir. Projenin hayata geçirilmesi sırasında Birleşik Krallık, Hollanda ve Türkiye gibi ülkelerin deneyimlerinden faydalanılmış, 100’den fazla yerli ve yabancı şirketle iş birliği yapılmıştır. Bu büyük projenin gerçekleştirilmesinde 2000’den fazla yerli gemi tamircisinin emeği bulunmaktadır.

Müze, Bakü Bulvarı’nda Hazar Denizi üzerinde demirlemiş bir geminin içinde yer almakta olup, bu özelliğiyle diğer müzelerden ayrılmaktadır. Ziyaretçiler burada sadece eserleri görmekle kalmaz, aynı zamanda gemi atmosferini doğrudan deneyimleme fırsatı bulurlar. Ziyaretçileri kaptan ve mürettebat karşılayarak geminin yönetimi ve işleyişi hakkında bilgi vermektedir.

“Surakhani” Gemi Müzesi’nde modern teknolojik çözümler geniş şekilde kullanılmaktadır. İnteraktif cihazlar sayesinde ziyaretçiler geminin yanaşma sürecini simüle edebilir, 360 derecelik ekranlar aracılığıyla sunulan görüntülerle adeta olayların bir parçası hâline gelebilirler. Müze salonlarında Hazar’ın tarihi, Absheron’da petrol üretimi, gemiciliğin gelişim aşamaları, navigasyon araçları ve deniz düğümleri gibi önemli konular yer almaktadır.

Sergide ayrıca II. Dünya Savaşı yıllarında ve 20 Ocak 1990 olayları sırasında Azerbaycan denizcilerinin faaliyetlerine de geniş yer verilmiştir. Burada Heydər Aliyev’in Azerbaycan Hazar Deniz Taşımacılığının gelişimine katkılarını yansıtan materyaller ve Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in bu alandaki projelerini gösteren bilgi panelleri bulunmaktadır.

Müzede dünyaca ünlü deniz fenerlerinin modelleri, navigasyon masası ve okyanuslardan toplanmış flora ve fauna örnekleri de sergilenmektedir. Ziyaretçiler geminin makine dairesinde geçmiş dönemlerin çalışma koşullarını yakından görerek tarihî bir yolculuğa çıkmaktadır.

Müzenin önünde yer alan parkta Azerbaycan denizcilerinin anısına dikilmiş heykeltıraşlık kompozisyonu da dikkat çekmektedir. Bu eser, denizcilerin fedakârlığını ve gemiciliğin gelişimini simgelemektedir.

Sonuç olarak, “Surakhani” Gemi Müzesi sadece bir müze değil, aynı zamanda Azerbaycan’ın denizcilik tarihini, kültürel mirasını ve millî hafızasını yaşatan önemli bir merkezdir. Bu tür projeler, ülkenin tarihinin korunmasına ve gelecek nesillere aktarılmasına hizmet etmektedir.